शास्त्रज्ञशास्त्रों के ग्रंथ, पात्र, कथाएँ, स्थान और शब्द — एक जगह

ब्रह्माण्ड पुराण

ग्रंथ

अन्य नाम: ब्रह्माण्डपुराण

रचयिता / कर्ता: वेदव्यास

पुराणमहापुराणसृष्टिललिता

ब्रह्माण्ड पुराण अट्ठारह महापुराणों में एक है, जिसमें ब्रह्माण्ड (सृष्टि) की उत्पत्ति और रचना का वर्णन है। इसके रचयिता वेदव्यास माने जाते हैं।

मुख्य विषय सृष्टि-वर्णन, ब्रह्मा की उत्पत्ति, मन्वंतर, वंश-वर्णन तथा देवताओं की कथाएँ हैं। इसमें हिरण्यगर्भ-स्तोत्र और अनेक प्राचीन कथाएँ मिलती हैं।

इसका सर्वाधिक प्रसिद्ध अंश 'ललितोपाख्यान' है, जिसमें देवी ललिता (राजराजेश्वरी) की कथा तथा 'ललिता सहस्रनाम' स्तोत्र स्थित है।

महात्मा: यह पुराण सृष्टि-विद्या तथा श्रीविद्या और देवी-उपासना की परंपरा का प्रमुख स्रोत है।

प्रसिद्ध कथन

श्रीमाता श्रीमहाराज्ञी श्रीमत्सिंहासनेश्वरी। चिदग्निकुण्डसम्भूता देवकार्यसमुद्यता॥ (ललिता सहस्रनाम)

संबंधित

ब्रह्मादुर्गाशक्तिललिता सहस्रनाम

स्रोत: ब्रह्माण्ड पुराण