शास्त्रज्ञशास्त्रों के ग्रंथ, पात्र, कथाएँ, स्थान और शब्द — एक जगह

छोटा चार धाम यात्रा

तीर्थ यात्राएँ

अन्य नाम: छोटा चार धाम, हिमालयी चार धाम, गढ़वाल चार धाम

तीर्थउत्तराखंडहिमालयगंगायमुना

छोटा चार धाम यात्रा उत्तराखंड के गढ़वाल हिमालय में स्थित चार प्रसिद्ध धामों की यात्रा है। ये हैं — यमुनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ और बद्रीनाथ।

यह यात्रा गढ़वाल क्षेत्र में फैली है और प्रायः हरिद्वार से आरम्भ होकर पश्चिम से पूर्व की ओर — यमुनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ, बद्रीनाथ — के क्रम में की जाती है। मई से अक्टूबर तक के महीनों में ही ये मंदिर खुलते हैं।

यमुनोत्री और गंगोत्री दो पवित्र नदियों यमुना और गंगा के उद्गम-स्थल हैं, तथा केदारनाथ और बद्रीनाथ क्रमशः शिव और विष्णु को समर्पित हैं। परम्परा में यह यात्रा हिमालय-तीर्थों की सर्वाधिक प्रचलित श्रृंखला मानी जाती है।

प्रसिद्ध कथन

गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति। नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु॥

संबंधित

यमुनोत्रीगंगोत्रीकेदारनाथबद्रीनाथगंगायमुना नदी

स्रोत: परंपरा-प्रसिद्ध